Jak żyć świadomie?

Czyta się: 4 minuty

Jak żyć świadomie
Zdjęcie: Kinga Cichewicz, Unsplash.com

Mam kilka ulubionych autorek powieści. Jedną z nich jest Izabela Sowa. Zawsze po lekturze jej książek, zastanawiam się, jak żyć świadomie, bo w przenikliwy sposób portetuje ludzi żyjących bezrefleksyjnie. O Emili, bohaterce „Świata szeroko zamkniętego”, pisze:   

Ogłoszono stan wojenny, urodził się Oskar. Ziutek dostał awans, zmienili motor na dużego fiata. W drugie urodziny syna Emilia zmęczona przysiadła na kanapie, przymknęła oczy i zasnęła. Obudziła się przed chwilą.

Kiedy Emilia budzi się do świadomej refleksji nad swoim życiem, jest na emeryturze, jej mąż Ziutek nie żyje, a dorosły Oskar wyprowadził się z domu. Często wracam do tej powieści i ten fragment zawsze mnie porusza. Nie chcę przespać swojego życia. Tylko jak żyć świadomie zamiast zamiast machinalnie pozwalać przepływać kolejnym dniom i miesiącom.

Mózg nie lubi świadomego reagowania

Mogę postawić sobie za cel świadome dokonywanie wyborów, ale jego osiągnięcie będzie ode mnie wymagać znacznego wysiłku. Ma to związek z budową mózgu. Mózg pracuje w dwóch trybach działania, które badacz Daniel Kahneman nazwał Systemem 1 i Systemem 2.

System 1 reaguje automatycznie, posługując się stereotypami, rutyną i uproszczonymi schematami decyzyjnymi. System 2 to system reagowania świadomego, przeprowadzający analizę przed podjęciem decyzji.

Mózg woli posługiwać się Systemem 1, jest to łatwiejsze a przede wszystkim wydajniejsze energetycznie; koncentracja niezbędna do uruchomienia Systemu 2 wymaga bowiem zwiększenia ciśnienia krwi i napięcia mięśni.

Świadome reagowanie z wykorzystaniem Systemu 2 wymaga włożenia wysiłku w jego regularne uruchamianie.

Jak żyć świadomie? Co mi pomoże?

Żeby zwiększyć ilość decyzji podejmowanych świadomie, mogę zrobić kilka rzeczy. Najważniejsze wydaje mi się stworzenie odpowiednich warunków.

Po pierwsze – upraszczanie. Ograniczenie ilości wyborów, których dokonuję jest dobrym wyborem i będzie docenione przez mój mózg, unikający nadmiernego wysiłku. Próba posługiwania się Systemem 2 przy dużej złożoności życia skaże mnie na niepowodzenie, bo wyczerpię siłę woli i w końcu się poddam (i zdam na automatyzm). Co więcej, na świadome reagowanie potrzeba czasu, o który trudno w życiu szczelnie wypełnionym aktywnościami. Po męczącym dniu nie mam na refleksję ani czasu, ani siły, więc muszę dbać o to, aby nie doprowadzać się do takiego stanu.

Po drugie – wprawa czyni mistrza, czyli regularne ćwiczenia powinny mi pomóc zrobić postępy w drodze do świadomego życia.  Jednym ze sposobów nabrania wprawy w korzystaniu z Systemu 2 jest wykonywanie ćwiczeń stoickich. Stoicy zalecali życie świadome – czyli jak najczęstsze uruchamianie Systemu 2 – i systematyczne ćwiczenie woli tak, jak ćwiczy się mięśnie. Proponowali trening nie reagowania przykrością na sytuacje, które potencjalnie są nieprzyjemne, a nawet świadome aranżowanie sytuacji niewygodnych, aby wykształcić umiejętność reagowania spokojem.

Ale właściwie po co?

Nie mam wpływu na to, co mi się przytrafia, ale mam wpływ na to, jak zareaguję. Dlatego właściwe wydaje mi się ćwiczenie się w reakcji i refleksji nad tym, jak (i dlaczego) reaguję bezwiednie, a jak mogę się zachować, kiedy podejmę świadomy wysiłek. Słowem, mogę się ćwiczyć w lepszym poznaniu siebie i dzięki temu zrozumieniu, jak funkcjonuję a jak mogę funkcjonować w świecie. Właśnie ta bezwiedność, machinalność reakcji, brak udziału woli, wydają mi się stratą czasu i pozwoleniem na to, aby życie przepływało mi między palcami. Chcę tego uniknąć.

Jak żyć świadomie? Ćwiczenia na początek

Masz ochotę również podjąć wysiłek życia świadomego? Świetnie! Proponuję Ci zacząć od eliminacji nadmiaru, możesz zajrzeć do wpisu tutaj po wskazówki, jak zacząć.

A może chcesz spróbować ćwiczeń stoickich? Zajrzyj na stronę Stoic Way, tam znajdziesz wiele cennych porad. Na pewno na początek mogę Ci polecić stoickie ćwiczenie świadomego dyskomfortu, o którym pisałam tutaj.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.