Autonomia, czyli co?

autonomia
Zdjęcie: “Samolot” zbudowany w ramach kultury cargo. Źródło: blog.ndepend.com.

Słyszałaś kiedyś o kulcie cargo? Na początku XX wieku na wyspach Oceanu Spokojnego miejscowa ludność zaczęła budować obiekty przypominające lądowiska dla samolotów. Tubylcy zauważyli bowiem, że na lotniskach, z których korzystało stacjonujące tam wojsko, lądują samoloty, wypełnione różnymi dobrami. Nie pojmując mechanizmu tego zjawiska sądzili, że samoloty zsyłają bogowie i próbowali zyskać ich przychylność budując miejsca podobne do lotnisk, łącznie z wykonywaniem samolotów ze słomy. Zabawne, prawda? Mniej, kiedy zaczniesz się zastanawiać, dlaczego właściwie tak dużą uwagę przywiązujesz do wyboru wystroju wigilijnego stołu, chociaż nie masz najmniejszej ochoty na spotkanie z rodziną. Jeśli myślisz, że piękny stroik sprawi, że wieczór będzie udany, to jest to właśnie kult cargo (minus, rzecz jasna, wykonywanie samolotów ze słomy).

Dzisiaj będzie o autonomii, czyli o umiejętności obserwacji i rozumienia rzeczywistości oraz doboru adekwatnego zachowania, w miejsce odtwarzania rytuałów, które utraciły swoje pierwotne znaczenie. A może od początku tylko zaklinały rzeczywistość?

Autonomia

Autonomia (można też ją nazwać niezależnością, ale chodzi mi o rozumienie według analizy transakcyjnej) to sytuacja, w której decydujesz się na zrobienie tego, czego naprawdę pragniesz, zamiast tego, czego oczekuje od Ciebie szef, mąż lub znajomi, tego co się zrobić powinno, co zrobić wypada, albo co nakazuje tradycja.

Elementy autonomii

W analizie transakcyjnej autonomia jest celem rozwoju psychicznego i składa się ze świadomości, spontaniczności i intymności.

Świadomość to zdolność do postrzegania świata wszystkimi zmysłami w sposób możliwie obiektywny, nie zniekształcony przez przekonania lub światopogląd. Umiejętność, którą podobno tracimy w procesie dorastania, ale jest możliwa do przywrócenia poprzez trening. Obiektywne postrzeganie świata jest podstawą praktyki stoickiej i ma prowadzić do zdjęcia filtra nałożonego przez kulturę i doświadczenia, które zgromadziliśmy w trakcie życia. To trochę tak, jakby zakładano nam w dzieciństwie okulary, które zniekształcają obraz i z każdym rokiem pokrywają się coraz grubszą warstwą przekonań, rytuałów i sądów. Odzyskiwanie świadomości to taki proces czyszczenia tych okularów. Może z nadzieją na pozbycie się ich całkiem?

Spontaniczność to umiejętność reagowania z różnych pozycji: biorąc pod uwagę albo to, co się zrobić powinno według zasad, które wpoili Ci rodzice, albo w sposób, który sprawi Ci najwięcej radości, albo w sposób, który po analizie wydaje się przynosić najwięcej korzyści. Dzięki zwiększeniu spontaniczności zyskujesz dostęp do szerokiego wachlarza opcji i możliwości elastycznego reagowania, zamiast odczuwać przymus powtarzania ustalonego schematu. Elastyczność, w odróżnieniu od sztywności, pomaga radzić sobie ze stresem i z kryzysami i jest jednym z filarów odporności psychicznej.

Intymność to zdolność do wchodzenia w relacje w sposób maksymalnie szczery i otwarty, umiejętność mówienia o swoich uczuciach i opiniach oraz umiejętność przyjęcia perspektywy drugiej strony. Wchodzenie w intymność to gotowość na podjęcie ryzyka ujawnienia siebie, aby zbudować bliskość. Nieumiejętność wchodzenia w intymność sprawia, że zajmujemy czas rozrywkami, rytuałami, small talkiem, wspólnym działaniem – ale bez tego poczucia głębokiego porozumienia, które płynie z wejścia z intymność.

Droga do autonomii

Droga do autonomii zaczyna się od wzięcia odpowiedzialności za swoje zachowanie i zrozumienia, w jaki sposób przyczyniam się do swoich problemów. Dalej droga prowadzi przez modyfikację zachowania aż do całkowitej zmiany mechanizmów działania na takie, które zapewniają realizację moich potrzeb. Wyzwaniem na tej drodze, poza trudnością w dostrzeżeniu własnych wzorców działania, może być też trudność w znalezieniu własnej drogi. Przynajmniej dla mnie to niełatwe – bo potrafię już uświadomić sobie, czego nie chcę i wiem, jak to zmienić, ale nie zawsze umiem sobie wyobrazić, jak może wyglądać alternatywne działanie. W takich sytuacjach pomaga mi korzystanie ze wsparcia innych osób, które pokazują mi inną perspektywę.

Chcesz wejść na drogę do autonomii?

Zacznij od analizy tego, jak działasz w chwili obecnej.

Przypomnij sobie sytuację, w której doświadczyłaś silnego stresu.

  • Świadomość: Co w tej sytuacji myślałaś a) o sobie? b) o innych? c) o życiu?
  • Spontaniczność: Czy zachowałaś się w sposób odruchowy, czy miałaś świadomość, że możesz wybrać to, jak się zachowasz i miałaś jasność, jakie inne działanie możesz podjąć?
  • Intymność: Czy podzieliłaś się z innymi swoimi uczuciami?  

Następnie przyjrzyj się swoim odpowiedziom i zastanów się:

  • Świadomość: Czy to, co myślę o a) sobie, b) innych i c) życiu zniekształca mój odbiór rzeczywistości? co innego mogę pomyśleć? czy zmiana moich przekonań może pomóc mi dostrzec więcej opcji zachowania w sytuacji, w której się znalazłam?
  • Spontaniczność: Jak inaczej mogę się zachować w takiej sytuacji? a może mogę zrobić coś, żeby wcale nie wchodzić w sytuację stresową?
  • Intymność: Jak mogę otwarcie podzielić się swoimi uczuciami?

Hits: 134

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.